Bijlage – AI‑ondersteuning voor de Belastingdienst
Hoe moderne kunstmatige intelligentie de uitvoering van de verkrijgingsbelasting versterkt
1. Inleiding
De invoering van een levenslange verkrijgingsbelasting vraagt om een moderne, betrouwbare en uitvoerbare infrastructuur. Kunstmatige intelligentie (AI) kan de Belastingdienst hierbij fors ondersteunen, zonder dat menselijke expertise verdwijnt. AI maakt het werk sneller, nauwkeuriger en beter controleerbaar. Deze bijlage beschrijft hoe AI de uitvoering structureel kan versterken.
2. Automatische verwerking van schenkingen en erfenissen
AI‑systemen kunnen gegevens uit notariële akten, schenkingsregistraties, vermogensoverzichten en partner‑ en familiegegevens automatisch herkennen, koppelen en verwerken. Hierdoor wordt de levenslange verkrijgingsrekening grotendeels geautomatiseerd.
Voordelen
- Minder handmatige invoer
- Minder fouten
- Snellere afhandeling
- Lagere uitvoeringskosten
3. Slimme detectie van afwijkingen en misbruik
AI kan patronen herkennen die wijzen op ongebruikelijke overdrachten, constructies via tussenschakels, kunstmatige spreiding van schenkingen of onverklaarbare vermogenssprongen. Dit gebeurt objectief en datagedreven.
Voordelen
- Gerichte controles
- Minder willekeur
- Hogere pakkans bij misbruik
- Lagere belastingdruk voor burgers die het netjes doen
4. Betere dienstverlening aan burgers
AI kan burgers ondersteunen door automatische berekeningen van hun levenslange verkrijgingspositie, realtime inzicht in schijfgrenzen en tarieven, foutdetectie bij aangifte en toegankelijke uitleg.
Voordelen
- Minder fouten
- Minder bezwaren
- Kortere wachttijden
- Hogere tevredenheid
5. Ondersteuning bij de vijfjaarlijkse herijking
De hervorming vereist dat tarieven, schijfgrenzen en vrijstellingen in 2030, 2035, 2040 en 2045 opnieuw worden berekend. AI kan grote datasets analyseren, scenario’s doorrekenen, gedragseffecten simuleren en budgetneutraliteit toetsen.
Voordelen
- Snellere herijking
- Hogere nauwkeurigheid
- Transparante onderbouwing
- Stabielere tarieven
6. Lagere uitvoeringskosten
AI‑gestuurde automatisering kan processen standaardiseren, fouten verminderen, systemen moderniseren en personeelsdruk verlagen. Dit sluit aan bij bevindingen van de Algemene Rekenkamer over de noodzaak van modernisering.
Voordelen
- Structurele besparing
- Minder afhankelijkheid van schaarse specialistische medewerkers
- Hogere betrouwbaarheid
7. Waarom AI perfect past bij dit stelsel
De nieuwe verkrijgingsbelasting heeft drie kenmerken die AI bijzonder goed kan ondersteunen:
- Levenslange cumulatie – AI kan dit continu en foutloos bijhouden.
- Objectieve toerekening – AI kan economische eigendom en feitelijke beschikkingsmacht herkennen.
- Automatische koppeling met externe bronnen – AI kan gegevens uit notariaat, banken, vermogensregisters en partnersystemen integreren.
8. Conclusie
AI maakt het mogelijk om een moderne belasting op grote verkrijgingen uit te voeren zonder extra bureaucratie, zonder extra personeel en zonder extra belastingdruk voor burgers. Het zorgt voor een Belastingdienst die:
- sneller werkt,
- minder fouten maakt,
- eerlijker controleert,
- beter uitlegt,
- en minder kost.
AI is daarmee een noodzakelijke bouwsteen voor een uitvoerbare hervorming van het belastingstelsel.