In de Bijbel staat erfzonde voor een last die van generatie op generatie wordt doorgegeven, zonder dat iemand er zelf om heeft gevraagd. Het is een oud begrip, maar opvallend actueel. Want wie vandaag naar de verdeling van vermogen kijkt, ziet een moderne variant opduiken: rijkdom die zich steeds sterker concentreert in families, alsof welvaart erfelijk bezit is in plaats van een maatschappelijk goed.

Aan het begin van een nieuw jaar staan we vaak even stil. Niet bij goede voornemens, maar bij de vraag wat we doorgeven. Wat blijft, wat verandert, en welke erfenis we als samenleving willen nalaten.

In onze traditie staat erfzonde voor een last die wordt doorgegeven zonder dat iemand erom vraagt. Een oud begrip, maar het raakt verrassend goed aan onze tijd. Want ook nu erven mensen ongelijkheid: vermogen dat zich concentreert in families, kansen die afhangen van afkomst, en een samenleving waarin geboorte steeds meer voelt als een loterij.

In Nederland groeit vermogen sneller binnen bloedlijnen dan daarbuiten. Jongeren zonder vermogende ouders beginnen hun volwassen leven met studieschuld, hoge woonlasten en stijgende kosten — niet door gebrek aan inzet, maar door een systeem dat privileges doorgeeft alsof het natuurwetten zijn.

Maar een nieuw jaar nodigt uit om opnieuw te kijken naar wat we vanzelfsprekend zijn gaan vinden. Het is een moment om te vragen: welke erfenis willen we eigenlijk doorgeven? Een erfenis van stapeling, of van gedeelde kansen? Een erfenis die belast, of een die bevrijdt?

Steeds meer stemmen pleiten daarom voor herbezinning op wat we doorgeven. Niet om families te straffen, maar om kansen te delen. Niet om bezit af te pakken, maar om de samenleving sterker te maken. Ideeën zoals een basis-erfenis voor alle jongeren — gefinancierd uit een deel van de grote vermogensoverdrachten — winnen terrein in binnen- en buitenland.

Het nieuwe jaar hoeft geen herhaling te zijn van het oude. Het kan een kantelpunt zijn. Een moment waarop we kiezen voor een erfenis die niet verdeelt, maar verbindt. Een erfenis die niet alleen binnen families circuleert, maar binnen de hele samenleving.
Een samenleving die sterker wordt wanneer iedereen een begin krijgt -- niet alleen wie toevallig in de juiste wieg is geboren.